DOLANAN TRADISIONAL

  بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

Dolanan Tradisional

Dolanan tradisional yaiku dolanan sing diwarisake saka leluhur, lan biasane dimainake dening bocah-bocah ing zaman mbiyen nganti saiki. Dolanan iki ora mung nyenengake, nanging uga nduweni nilai-nilai budaya, kerjasama, lan kebersamaan.

Ciri-ciri Dolanan Tradisional:

1. Dilakoni bareng-bareng utawa klompok.
2. Nggunakake alat-alat prasaja, asring saka bahan-bahan alam.
3. Melatih kerjasama, ketangkasan, lan kreativitas.
4. Nduweni nilai luhur kaya gotong royong, kebersamaan, lan sportifitas.
5. Biasane dimainake ing njaba ruangan utawa lapangan.

CONTOH DOLANAN TRADISONAL

1. Gobag Sodor

• Cara Dolanan: Gobag sodor dimainake dening loro klompok, saben klompok cacahé 3-5 wong. Klompok siji njaga garis utawa lawang, lan klompok liyane nyoba ngliwati garis iku tanpa kena dening sing njaga.
• Tujuan: Klompok sing bisa liwat garis nganti tekan ujung lapangan tanpa kena disentuh penjaga bakal dadi juara.
• Manfaat: Gobag sodor nglatih ketangkasan, kerjasama, lan strategi.

Conto Ukara: "Gobag sodor iku dolanan tradisional sing nggunakake lapangan amba. Wong-wonge padha mlayu lan njaga supaya ora ketangkep. Iki dolanan sing mbutuhake strategi lan ketangkasan."

2. Egrang

• Cara Dolanan: Egrang iku dolanan sing nggunakake loro pring dawa sing dienggo kanggo mlaku. Pemain kudu njaga imbangané nalika lagi mlaku nganggo egrang.
• Tujuan: Sing bisa mlaku paling adoh tanpa tiba, dheweke sing menang.
• Manfaat: Egrang nglatih keseimbangan, ketangkasan, lan keberanian.

Conto Ukara: "Dolanan egrang migunakake pring dawa. Pemain kudu bisa njaga imbangan supaya ora tiba. Iki dolanan sing mbutuhake ketangkasan lan wani."

3. Dakon (Congklak)

• Cara Dolanan: Dakon dimainake dening loro bocah kanthi nggunakake papan sing duwe bolongan cilik-cilik lan biji dakon (saka kerang utawa watu cilik). Pemain gantian njupuk biji lan dipindhahake saka bolongan siji menyang bolongan liyane kanthi runtut.
• Tujuan: Pemain sing bisa nglumpukake biji paling akeh ing omahé bakal dadi juara.
• Manfaat: Dakon nglatih mikir strategis lan perhitungan.

Conto Ukara: "Dakon iku dolanan sing migunakake papan kang ana bolongan cilik. Pemain kudu pinter ngitung lan strategi supaya menang."

4. Cublak-Cublak Suweng

• Cara Dolanan: Cublak-cublak suweng iku dolanan klompok, biasane dimainake dening bocah-bocah sing lungguh melingkar. Siji bocah nyelehake tangane ing dhuwur sirah, dene liyane nyelehake tangane ing dhuwur tangane bocah iku. Bareng-bareng nyanyi lagu cublak-cublak suweng, banjur ana siji sing ndelikake barang cilik ing tangane. Siji bocah kudu nebak ing tangané sapa barang kasebut didelik.
• Tujuan: Pemain kudu bisa nemokake barang sing didhelikake (biasane suweng utawa barang cilik) saka tangan salah siji bocah.
• Manfaat: Dolanan iki nglatih konsentrasi lan kejujuran.

Conto Ukara: "Cublak-cublak suweng iku dolanan sing mbutuhake konsentrasi lan kejujuran. Siji bocah kudu nemokake barang sing didelik ing tangan bocah liyane."

5. Jamuran

• Cara Dolanan: Dolanan iki dimainake dening klompok bocah sing nyanyi lagu Jamuran karo nggawe lingkaran. Siji bocah bakal ana ing tengah lan njawab tembung sing disebatake nalika nyanyi. Barengan, bocah ing pinggir bakal ngragakake gaya utawa tumindak sing dikandhakake ing lagu kasebut.
• Tujuan: Dolanan iki ora duwe menang kalah, nanging nggumunake amarga bocah-bocah niru apa sing dikandhakake bocah ing tengah.
• Manfaat: Nglatih imajinasi lan kreatifitas.

Conto Ukara: "Jamuran, ya gegetuk jamur opo, jamur gajih. Ayo kanca padha dolanan, sing bisa gegetuk gaya jamur sing diarani."

Wacan Narasi

Sing diarani wacan narasi yaiku wacan sing isine nyritakake sawijine rerangken kedadeyan kanthi runtut andhedhasar urutan wektu, ana paragane, lan ana latar utawa setinge.

Titikane wacan narasi yaiku kaya mengkene:

1. Isine ngenani kedadeyan utawa prastawa ( bisa uga kedadeyan ngenani pengalamane penulis)..
2. Olehe nyritakake kedadeyan kanthi runtut lan jelas kaya-kaya para pamaca nglakoni apa sing dicritakake.
3. Anane para paraga ( tokoh jroning crita).
4. Nyritakake kedadeyan ing sawijine panggonan ( ana papann panggonane kang diarani seting utawa latar).

Tuladha Wacan Narasi Yaiku:

Alun-Alun Wonosobo

Dhek Minggu wingi, antarane jam 8 esuk aku mlaku-mlaku ing alun-alun Wonosobo. Olehku mlaku-mlaku bareng karo bapak, ibu, lan adhiku.

Alun-alun saiki wis beda karo dhisik. Dhisik durung rame kaya saiki. Saiki akeh wong-wong kang dodolan maneka werna kabutuhan.

Sing taktemoni wektu kuwi kayata bakul sandhangan, sandhal lan sepatu, maneka dolanan bocah, lan maneka panganan kang akeh jinise.

Sawise mlaku-mlaku saubengan, aku lan bapak ibu adhiku mampir ing bakul bubur ayam. Rampung sarapan bubur ibuku ngajak menyang bakul sandhangan, nanging aku ora gelem amarga aku pengin bali wae.

Wacan Dheskripsi

Wacan Dheskrisi yaiku sawijine wacan sing bakune gagasan ( gagasan pokoke) diandharake kanthi cara nggambarake objek, panggonan lan kedadeyan kanthi njlimet/rinci, nganti sing maca ngrasakake kaya-kaya nyawang utawa ngalami dhewe objek sing digambarake dening penulis.

Titikane wacan Dheskripsi yaiku kaya mengkene;

1. Nggambarake sawijine objek.
2. Olehe nggambarake objek kanthi rinci utawa njlimet.
3. para pamaca kaya-kaya ngrasakake/ngalami dhewe ngenani objek sing dituls

Tuladha Wacan Dheskripsi Yaiku:

Getuk

Getuk (gethuk) yaiku tedhan arupa jajanan peken ingkang kedamel saking tela engkang dipun dang lajeng ditumbuk sareng gendhis abrit utawi gendhis krambil lajeng diiris-iris uga biyasanipun dihidangke kaliyan parutan krambil.

Getuk niki benten kaliyan getuk lindri, getuk pisang kersa getuk goreng ingkang ngrupikaken inovasi saking getuk. Biyasanipun getuk ingkang dipun sade ing peken-peken tradisional Jawi dibungkus kaliyan godhong pisang.

Getuk niki nggadhahi werni kecoklatan ingkang asalipun saking gendhis abrit. Getuk biyasa niki langkung mirah saking jenis getuk sanese kados getuk lindri uga getuk pisang kersa getuk goreng.

Mari kita asah pemahaman di bab dolanan tradisional dengan bermain media dibawah ini: